Het Vlaams Instituut voor de bijzondere veldwachter

 

De bijzondere veldwachter

In het buitengebied hebt u als natuurvriend veel kans op om op één of andere een bijzondere veldwachter tegen het lijf te lopen, als dit zich bij u al niet moest hebben voorgedaan. U kunt zijn pad kruisen langs kleine, smalle wegen, in het bos of in open veld, langs een rivier of een beek. De meeste bijzondere veldwachters zijn belast met het bewaken van de jachtrechten van hun aansteller, maar er zijn ook bijzondere veldwachters die daarbij nog andere, meer uitgebreide toezichtsopdrachten uitvoeren op de eigendommen en rechten van hun aansteller. Er zijn er die ook nog instaan voor het onderhoud in bossen of langs wegen of die in de winterperiode nog bijvoederen

U kunt de bijzondere veldwachter in één oogopslag herkennen. Hij drager is van een donkergroen uniform, met daarop het kenteken van zijn functie. Hij moet dit uniform dragen tijdens het uitvoeren van zijn functie. In een aantal omstandigheden kan hij gewapend zijn met een lang vuurwapen ontworpen voor de jacht en veelal is hij vergezeld van een hond.

In principe is de bijzondere veldwachter geen jager of visser. Het is hem trouwens verboden dit te doen op de gebieden waar hij is aangesteld.

De bijzondere veldwachter moet de belangen van zijn aanstellers beschermen en hij moet de misdrijven die hij vaststelt ter kennis brengen van de procureur des Konings.

Wettelijke basis

De wettelijke basis voor de functie van bijzondere veldwachter is terug te vinden in het veldwetboek en het Koninklijk Besluit en Ministerieel Besluit tot regeling van het statuut van de bijzondere veldwachter.

De aanstelling wordt geregeld via het veldwetboek. Hij is dus werkzaam voor een jager, visser, een jachtgenootschap of visclub. Hij kan ook aangesteld worden door een aantal openbare besturen (zoals OCMW, de provincie, vzw, etc.).

Het artikel 61 van het veldwetboek bepaalt: “In de plattelandsgemeenten hebben openbare instellingen en bijzondere personen het recht bijzondere wachters aan te stellen om hun vruchten en gewassen, de vruchten en gewassen van hun pachters of huurders en hun eigendommen van welke aard ook te beschermen, evenals om hun vis- en jachtterreinen te bewaken.

Die wachters zijn bekleed met de hoedanigheid van officier van gerechtelijke politie in de gevallen waarvoor ze bevoegd zijn om misdrijven op te sporen en vast te stellen.

De aanstellers zijn gehouden hen door de provinciegouverneur te doen erkennen, de arrondissementscommissaris en de procureur des Konings gehoord, en in de benoemingsakte de aard en de ligging aan te wijzen van de goederen die onder hun bewaking staan.”

De bijzondere veldwachter is dus een officier van gerechtelijke politie met beperkte bevoegdheid. De beperking heeft betrekking op het feit dat hij enkel bevoegd is op het gebied waar hij is aangesteld en dit voor de bijzondere wetten waarin hij voorzien is (zoals jachtwetgeving, boswetgeving, natuurbehoud, visserij, etc.).

Het artikel 62 omschrijft dan gedeeltelijk de bewapening van de bijzondere veldwachter: “De bijzondere veldwachters mogen gewapend zijn met geweren met meer dan één schot.”

Deze artikelen uit het veldwetboek van oktober 1886 zijn nog steeds van toepassing !!!!

Wat de aanstellingsvoorwaarden, de basisvorming (80uur opleiding) georganiseerd door de politiescholen, de af te leggen examens voorgezeten door een vertegenwoordiger van de gouverneur, de legitimatiekaart, het uniform en de bewapening, raadpleeg het K.B. 08/01/2006 houdende de regeling tot het statuut van de bijzondere veldwachter.

De bevoegdheden van de bijzondere veldwachter zijn voornamelijk geregeld via het wetboek van strafvordering, het veldwetboek, het bosdecreet, het jachtdecreet, de wet op de riviervisserij en de wet op het natuurbehoud.

De bijzondere veldwachter heeft vooral een preventieve en raadgevende taak.

U weet dat de bijzondere veldwachter drager is van een aantal politionele bevoegdheden. Hij mag deze uitvoeren op het terrein waar hij is aangesteld en dit voor een aantal bijzondere wetten. Dit geeft hem de mogelijkheid, nadat hij zich heeft kenbaar gemaakt, om u een of andere opmerking te geven of proces-verbaal op te stellen, als u gedrag niet conform de wet is. Zo kan hij u bijvoorbeeld opdragen om uw hond aan de leiband te houden en u er op wijzen dat het verboden is om uw hond zomaar vrij in de velden of bossen te laten lopen. U mag namelijk niet vergeten dat zonder dat u er acht op slaat, u hond, het wild kan verstoren of een vogel kan opjagen die op de grond aan het broeden is.

In de meeste gevallen, zal het de bijzondere veldwachter een plezier doen om u een aantal zaken uit te leggen of te laten ontdekken, zoals een dier identificeren aan de hand van de sporen, of een vogel te herkennen aan de hand van zijn gezang. Met dit doel, leerde de bijzondere veldwachter tijdens de bijscholingscursussen zelfs een aantal communicatievaardigheden. Als aandachtige observator van de natuur is hij dus een ideaal geplaatst persoon om u een aantal van de geheimen van de natuur te laten ontdekken.

 

Het Vlaams Instituut voor de bijzondere veldwachter

Het Vlaams Instituut voor de bijzondere veldwachter vertegenwoordigt vandaag ongeveer 500 bijzondere veldwachters. Deze leden komen uit de 5 Vlaamse provincies. Een kleine 20 jaar geleden werd de vereniging opgericht en sindsdien is zij niet meer weg te denken in het wereldje van de bijzondere veldwachters.

Al jaren zet het Vlaams Instituut voor de bijzondere Veldwachter zich in om de belangen van haar leden te verdedigen. De oprichting van dergelijke vzw was noodzakelijk, gezien de bijzondere veldwachters verdeeld waren over de 5 Vlaamse provincies en geen eenduidige stem hadden op gewestelijk en federaal niveau. Zo duurde het meer dan tien jaar, tot in het jaar 2006 om een statuut te verwerven voor de bijzondere veldwachters. Een statuut dat nu ondermeer voorziet in een betere opleiding en bijscholing. We kunnen niet zeggen dat het K.B. statuut nu een onverdeeld succes is, maar het is een begin, het is een aanzet van de wetgever om een aantal onduidelijkheden weg te werken en om de professionaliteit van de bijzondere veldwachters te verhogen

Een aantal zaken die betrekking hebben op een bijzondere veldwachter worden nog provinciaal geregeld, andere wetgeving is dan weer gewestelijke bevoegdheid en dan nog een aantal zaken wordt federaal geregeld. Het VIBV wordt door de overheden, op gelijk welk niveau, erkend als spreekbuis van de bijzondere veldwachters. Het is dan ook de bedoeling van de vereniging om voor iedere bijzondere veldwachter dezelfde voorschriften, verplichtingen en rechten te bekomen.

Gezien een aantal van de bevoegdheden van de bijzondere veldwachter nog federaal geregeld zijn (wetboek van strafvordering, veldwetboek, wapenwet) heeft het VIBV regelmatig contacten met de vereniging van Waalse bijzondere veldwachters. Zo worden tussen beide verenigingen gemeenschappelijke standpunten bepaald en wordt er ook op dezelfde wijze gecommuniceerd naar de federale overheid toe.

Bij de oprichting van het VIBV, werden volgende doelstellingen naar voor geschoven:

- Vertegenwoordigen van alle bijzondere veldwachters (dus ook zij die niets met het jachtgebeuren te maken hebben) aangesteld in het Vlaamse gewest.

- Het opwaarderen van het imago van de bijzondere veldwachter, als officier van gerechtelijke politie.

- Het stimuleren van gezamenlijk overleg of onderlinge behulpzaamheid tussen bijzondere veldwachters onderling en tussen bijzondere veldwachters en andere betrokkenen

- Het stimuleren van studie en onderzoek ten voordele van de bijzondere veldwachters

- Het werken aan het behoud en het verbeteren van de belangen, functie, het statuut en hoedanigheid van de bijzondere veldwachters, dit zowel op lokaal, provinciaal, gewestelijk als federaal niveau. Het VIBV treedt dan ook op als bevoorrechte gesprekspartner in deze materies bij de betrokken overheden (gouverneur, Vlaams Gewest, FOD Binnenlandse zaken)

- Het streven om de deskundigheid onder haar leden bijzondere veldwachters te verhogen, door deze bij te scholen op zowel juridisch als praktisch niveau.

- beschermen van de natuur, de fauna en flora en het verhogen van de strijd tegen de stroperij.

Om deze doelstellingen te bereiken, worden er op regelmatige basis:

- vergaderingen, algemene vergaderingen en (leden)bijeenkomsten gehouden.

- Is het VIBV aanwezig met een stand op een aantal locale evenementen (zoals dag van de veiligheidsdiensten, natuur, etc.). Zo kan iedereen kennis maken met de bijzondere veldwachters.

- Worden er flyers gemaakt en verspreid over een welbepaald onderwerp zoals “honden aan de leiband”onder de aandacht te brengen.

- worden er bijscholingen ingericht, waarbij dan de nieuwe evoluties in de wetgeving worden uiteengezet of oude wetgeving wordt opgefrist.

- Praktijkdagen ingericht, waarbij de bijzondere veldwachter dan “on the field” wordt aangeleerd hoe hij dient te handelen in bepaalde gevaarsituaties of hoe hij anderen dient te interpelleren of verbaliseren.

- overleg gepleegd met locale, provinciale, gewestelijke of federale overheden.

- Is er de mogelijkheid om zich aan te sluiten bij een voordelige groepsverzekering, ter vrijwaring van de rechten van de bijzondere veldwachter

- werd er een aankooppunt gecreëerd binnen de vereniging, dat instaat voor de verkoop en distributie van het uniform onder de bijzondere veldwachters.

- Wordt er 4 maal per jaar een tijdschrift uitgegeven voor de leden. Worden er ook nog andere documenten (zoals een vademecum) opgesteld en verspreid onder de leden.

- Is er een website gecreëerd met daarbij een gedeelte dat enkel toegankelijk is voor de leden, waarop zij dan voorbeelden kunnen vinden van blanco formulieren, processen-verbaal of verhoren.

 

 

 

 

Benny Coulier

Voorzitter Vlaams Instituut voor de bijzondere veldwachter vzw